Μια μη-καπνιστική πρωτοβουλία με θετική διάθεση.A non-smoking initiative with a positive attitude.
Από το 2017 ως το 2019, μια ομάδα εθελοντών χαρτογράφησε τα καταστήματα στην Ελλάδα που κρατούσαν τους εσωτερικούς τους χώρους χωρίς καπνό, για να τα βρίσκετε εύκολα και να τα στηρίζετε. Η καμπάνια ολοκληρώθηκε, έχοντας πετύχει τον στόχο της. Αυτή είναι η ιστορία της. From 2017 to 2019, a team of volunteers mapped the venues in Greece that kept their indoor spaces smoke-free, so people could find them and support them. The campaign has ended, its goal achieved. This is its story.
Το akapnos.gr ξεκίνησε ως «στοίχημα» μιας μικρής ομάδας εθελοντών. Η δουλειά άρχισε το 2016 και η σελίδα βγήκε δημόσια στις 5 Σεπτεμβρίου 2017. Ο νόμος που απαγόρευε το κάπνισμα σε κλειστούς δημόσιους χώρους υπήρχε ήδη από το 2010, αλλά στην πράξη σπάνια εφαρμοζόταν. Όποιος ήθελε να βγει χωρίς να γυρίσει σπίτι μυρίζοντας τσιγάρο δεν είχε πού να ψάξει.
akapnos.gr began as a bet made by a small group of volunteers. Work started in 2016 and the site went public on 5 September 2017. Greece had banned smoking in enclosed public spaces since 2010, but the law was rarely enforced. If you wanted a night out without coming home smelling of smoke, there was nowhere to look.
Αντί να καταγγέλλουμε όσους δεν τηρούσαν τον νόμο, επιλέξαμε να αναδείξουμε όσους τον τηρούσαν.
Instead of reporting the venues that ignored the law, we chose to celebrate the ones that followed it.
Σεβόμασταν καπνιστές και μη καπνιστές εξίσου. Το μόνο που ζητούσαμε ήταν να μη γίνεται κανείς παθητικός καπνιστής σε κλειστούς χώρους.We respected smokers and non-smokers equally. All we asked was that nobody be made a passive smoker indoors.
Επιβραβεύαμε τα καταστήματα που έκαναν το σωστό. Κανένα κατάστημα δεν το «δείχναμε με το δάχτυλο».We rewarded venues that did the right thing and never named and shamed anyone.
Αυτοχρηματοδοτούμενη και χωρίς καμία πολιτική χροιά. Η ομάδα ξεκίνησε με τρία άτομα και έφτασε τα δώδεκα.Self-funded, with no political affiliation. The team grew from three people to twelve.
Οποιοσδήποτε μπορούσε να προτείνει ένα κατάστημα μέσω φόρμας. Και τα ίδια τα καταστήματα μπορούσαν να κάνουν αίτηση.Anyone could suggest a venue through a form, and venues could apply themselves.
Η ομάδα έψαχνε online και στα social media και επισκεπτόταν το κατάστημα για να δει τον χώρο.The team researched it online and on social media, then visited to see the space.
Η άκαπνη πολιτική του καταστήματος επιβεβαιωνόταν γραπτώς.The venue's smoke-free policy was confirmed in writing.
Το κατάστημα έμπαινε στη δωρεάν λίστα ανά κατηγορία (καφέ, μπαρ, εστιατόρια), με χάρτη, στο site και στις εφαρμογές για iOS και Android.The venue joined the free directory by category (cafés, bars, restaurants) with a map, on the website and in the iOS and Android apps.
Πηγή: LiFO, 21.9.2019 και Athens Voice, 26.2.2019.Sources: LiFO, 21 Sept 2019 and Athens Voice, 26 Feb 2019.
Τα άκαπνα καταστήματα έβαζαν το αυτοκόλλητο του akapnos.gr στην είσοδό τους, για να ξέρει ο πελάτης πριν μπει ότι μέσα δεν καπνίζει κανείς. Μερικές από αυτές τις βιτρίνες.Smoke-free venues put the akapnos.gr sticker on their door, so customers knew before walking in that nobody smoked inside. Here are some of those windows.
Καταχωρίσεις στην Καθημερινή, χορηγό επικοινωνίας της καμπάνιας, και αναρτήσεις από τη σελίδα μας στο Facebook. Πατήστε μια εικόνα για να τη δείτε μεγάλη.Ads in Kathimerini, the campaign's media sponsor, and posts from our Facebook page. Tap an image to see it full size.
17 Νοεμβρίου 2017. Ολοσέλιδη καταχώριση με χορηγό επικοινωνίας την Καθημερινή: 143 καταστήματα που είχαν ήδη επιβεβαιώσει ότι είναι άκαπνα, κάτω από την ερώτηση «Ποιο θα γίνει το επόμενο άκαπνο κατάστημα;».17 November 2017. A full-page ad, with Kathimerini as media sponsor: 143 venues that had already confirmed they were smoke-free, under the question “Which will be the next smoke-free venue?”
24 Νοεμβρίου 2017. Η λίστα στην Καθημερινή έχει ήδη φτάσει τα 158 καταστήματα.24 November 2017. The list in Kathimerini has already grown to 158 venues.
Καταχώριση για την εφαρμογή: «Είναι δυνατόν να υπάρχει app για να βρούμε πού εφαρμόζεται ο νόμος; Κι όμως, είναι. Κατεβάστε το.»An ad for the app: “Can there really be an app to find where the law is followed? And yet, there is. Download it.”
8 Φεβρουαρίου 2019. Το πλαίσιο δράσεων για τη χρονιά, σε μορφή επιτραπέζιου: τι μπορούν να κάνουν το akapnos.gr, η Πολιτεία και οι πολίτες. «Επειδή η δημόσια υγεία δεν είναι παιχνίδι.»8 February 2019. The year’s action plan, drawn as a board game: what akapnos.gr, the state and citizens could each do. “Because public health is not a game.”
Πρακτική σύνοψη του νόμου όπως ίσχυε τότε, που ετοίμασε η ομάδα με τη βοήθεια νομικών, για να μη χρειάζεται κανείς να «ρίχνει ζάρια».A practical summary of the law as it stood at the time, prepared with help from lawyers, so nobody had to guess.
Τα πλεονεκτήματα του άκαπνου καταστήματος για τους ιδιοκτήτες, και το… ένα μειονέκτημα. Το λουλούδι είναι «καλλιτεχνική παρέμβαση τρίχρονου», για να μη μείνει άδεια η στήλη.The advantages of going smoke-free for owners, and the… one disadvantage. The flower was drawn by a three-year-old, so the column wouldn’t look so empty.
Ξεκινά η δουλειά πάνω στην ιδέα και τη μέθοδο.Work begins on the idea and the method.
Το akapnos.gr βγαίνει δημόσια.akapnos.gr goes public.
Με χορηγό επικοινωνίας την Καθημερινή, η λίστα δημοσιεύεται σε ολοσέλιδες καταχωρίσεις: 143 καταστήματα στις 17 Νοεμβρίου, 158 μία εβδομάδα αργότερα.With Kathimerini as media sponsor, the list runs in full-page ads: 143 venues on 17 November, 158 a week later.
212 επιβεβαιωμένα καταστήματα σε όλη την Ελλάδα.212 confirmed venues across Greece.
Ανακοινώνεται η «Άκαπνη Πόλη», το πλαίσιο δράσεων για το 2019, με συμβολή της ομάδας, της Πολιτείας και των πολιτών.“Smoke-free City” is announced: the 2019 action plan, with roles for the team, the state and citizens.
357 καταστήματα, τα 51 στη Θεσσαλονίκη. Η ομάδα φτάνει τους 12 εθελοντές.357 venues, 51 of them in Thessaloniki. The team reaches 12 volunteers.
456 καταστήματα. Ο ιδρυτής γίνεται μέλος της εξαμελούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας για την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου.456 venues. The founder joins the Ministry of Health's six-member expert committee on enforcing the smoking ban.
Με τον νόμο 4633/2019 και νέα πρόστιμα, το κράτος αρχίζει να εφαρμόζει την απαγόρευση. Τα καταστήματα αλλάζουν μέσα σε λίγες μέρες.With Law 4633/2019 and new fines, the state starts enforcing the ban. Venues change within days.
Η χαρτογράφηση ολοκληρώνεται και η καμπάνια κλείνει, έχοντας πετύχει τον στόχο της. Τα άκαπνα καταστήματα δεν είναι πια η εξαίρεση.The mapping ends and the campaign closes, its goal achieved. Smoke-free venues are no longer the exception.
Να φτάσει η στιγμή που να μην έχει λόγο ύπαρξης η προσπάθεια.We hoped for the day when this effort would no longer need to exist.
Όταν το κράτος άρχισε να εφαρμόζει τον νόμο, ο κόσμος ήταν έτοιμος. Ο Τύπος έγραψε ότι το akapnos.gr «συνέβαλε στην εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου». Για την ομάδα, η μεγαλύτερη αλλαγή ήταν άλλη: «βοηθήσαμε στην απενοχοποίηση όσων ήθελαν να μιλήσουν για κάτι που τους ενοχλούσε».
When the state began enforcing the law, people were ready. The press credited akapnos.gr with helping the smoking ban finally take hold. For the team, the bigger change was something else: "we helped people feel it was OK to speak up about something that bothered them."
Δεκάδες δημοσιεύματα σε Ελλάδα και εξωτερικό από το 2017 ως το 2019, από την Καθημερινή και το Euronews ως το Γαλλικό Πρακτορείο, την Washington Post και το Xinhua, καθώς και εμφανίσεις σε τηλεόραση και ραδιόφωνο.Dozens of articles in Greece and abroad between 2017 and 2019, from Kathimerini and Euronews to AFP, The Washington Post and Xinhua, plus TV and radio appearances.